• Messengers of meghdoot

  • Mount Meghdoot

    Mount Meghdoot

    Logo Of Mount Meghdoot, Courtesy Vishal Jethva

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 901 other followers

  • The Meghdoot History

  • Meghdoot Calendar

    September 2020
    M T W T F S S
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    282930  
  • People till date enjoyed our raindrops

    • 45,037 times
  • Live Traffic

  • Tweetdrops

    • You don't need to be liked by Everyone, Not everyone have a good taste!!! 1 year ago
    • facebook.com/story.php?stor… 2 years ago
    • If you're happy, you don't need any philosophy - and if you're unhappy, no philosophy in the world can make you Happy..!!! 2 years ago
    • કહી દો દુશ્મનો ને કે દરિયા ની જેમ પાછો ફરીશ હું મારી ઓંટ જોઈ એ કિનારે ઘર બનાવે છે. We're coming back (probably... fb.me/8WlUlwXjA 3 years ago
    • You are not what has happened to you. You are what you choose to become. #twitter 3 years ago
  • Add us on Google Plus

  • Mount Meghdoot on Facebook

  • Top Clicks

    • None

Sardar – Nehru Remembered,Yet Unforgotten

બહુ ચર્ચાઓ ચાલી છે સરદારના નામે. માનનીય મુખ્યમંત્રીશ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કેરમની કુકરીને સ્ટ્રાઈકર મારે એમ ‘સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ની જાહેરાત કરી અને આખું મીડિયા ‘બ્રેકીંગ ન્યુઝ ઓર્ગેઝમ’ પામીને ધન્ય થઇ ગયું. અચાનક સરદાર સરદાર થઇ ગયું. 😛 અહિયાં એટલું બધું જ્ઞાન એમના વિષે ઠલવાઈ ગયું છે કે સરદાર પર પી.એચ.ડી કરનારા પણ રીટાયર થવા આવ્યા હશે. નવી પેઢી માટે સરદાર કોણ એ મીડિયા કહેતું નથી, અને જે કહે છે એ મોટાભાગે એકતરફી અને અધૂરું હોય છે. સરદાર આપણા વડાપ્રધાન હોત તો? નામની રોઝી ચર્ચા હજીય વકતૃત્વ સ્પર્ધાઓમાં હોટ ફેવરીટ ટોપિક છે. 😉

 

Nehru & Sardar

 

સરદાર-નેહરુ મતભેદ એ દેશવ્યાપી ચર્ચાનો વિષય છે.તમે કોઈ પણ ગાંધીતરફી કે ગાંધી વિરોધી વ્યક્તિને આ બાબતે પૂછો એટલે જાણે પોતે ગાંધીજી[કે ફોર ધેટ મેટર, ખુદ નેહરુ]હોય એમ પોતાનો વ્યુ આપવા માંડે. એના પર જે લેવલે જેટલા વિવેચનો થયા છે કે વિવાદો થયા છે એના બે ટકા પણ જો રામમંદિર બનવું જોઈએ કે નહિ એ લેવલમાં વાતો થઇ હોત તો એ પ્રશ્ન ક્યારનોય ઉકેલાઈ ગયો હોત લોલ્ઝ.. 😛 મુદ્દો એ છે કે કોઈ એ વખતના માહોલ, બંનેની ફેમીલીની હાલત કે પોતાના કરતા દેશ વધુ છે એ ભાવનાને જોતું જ નથી. માણસનું વ્યક્તિત્વ એના ડીસીશન અને એના ફેમિલીના સંજોગો વખતના રીફ્લેક્સીસ પર વધુ ડીપેન્ડ કરે છે.તોય, તમે એને પુરેપુરો તો સમજી જ નથી શકતા.

કેતન મહેતાએ ‘સરદાર’ બનાવી એમાં સિનેમેટિક લીબર્ટી લીધી છે એવું કહેવું થોડું પક્ષપાતી લાગે પણ અમુક વિગતો બહુ જ સરસ ઉપસાવી છે. રમખાણો વચ્ચે ગાંધીજીની જેમ જ સરદાર રીતસરના ધસી ગયા હતા અને રમખાણમાંથી ભાગી છૂટીને પોલીસ સ્ટેશન એ આવેલા માનવીને ‘તું શું જખ મારવા ઉભો હતો ?’ ટાઈપ ઘઘલાવી નાખવામાં પણ જવાબદાર વ્યક્તિના દર્શન થાય છે. આ બધાની સાથે સરદાર ‘લે બોધુ ને કર સીધું’ વાળું વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હોય એવી છાપ અનેક લોકોમાં પડી છે. નેહરુ અને સરદારના મતભેદને ગાંધીજી સુપેરે ઓળખતા હતા પણ એ અંગે સરદાર-ગાંધી-નેહરુ વચ્ચે જે પત્રબાજી થઇ હતી એ ખુબ ટૂંકમાં પણ અસરકારક રીતે કેતન મહેતા એ ઉપસાવી છે.

ગાંધીજીના જ બે અલગ અલગ ગુણો રૂપે સરદાર અને નેહરુ ઉપસ્યા હતા. ગાંધીજી જેવો કેરીઝ્મેટીક પાવર અને લખાણ નેહરુમાં ઉતર્યા હતા અને આખા જનસમૂહને પકડી રાખવાની કળા સરદારમાં ઉતરી હતી. એક જ વ્યક્તિત્વમાંથી વડવાઈની જેમ બે ફાંટા પડ્યા હોવા છતાંય સરદાર અને નેહરુ ગાંધીજીને વળગી રહ્યા હતા. ફિલ્મમાં બેયના મતભેદોને માઉન્ટબેટન ગાંધીજીના વિંધાયેલ મૃતદેહ પાસે પુરા કરાવે છે એ દ્રશ્ય ઇતિહાસે સ્થિર કરી દીધું છે.

પાપીની કાગવાણી:

“પુ.બાપુ,

દેશને સરદાર જેવા સમર્થ અને મજબુત નેતા મળે એ જરૂરી નહિ પણ અતિ આવશ્યક છે. મને એ વડાપ્રધાનપદ માટે યોગ્ય ગણે છે એ એમની મહાનતા છે. જે રીતે એમણે અત્યાર સુધી આંદોલનોની બાગડોર સંભાળી છે એ જોતા મારી દ્રષ્ટિએ એ સર્વાથાયોગ્ય પસંદગી છે. હું અનેક વર્ષોની રઝળપાટ અને જેલવાસોથી થાક્યો છું.શરીરને આરામની જરૂર છે. તેમ છતાય મારી જાત ચાલે છે ત્યાં સુધી દેશની સેવા જે રૂપે કરવા મળશે એ રીતે કરતો રહીશ એ બાબતે બેફીકર રહેજો.મારી અને સરદાર વચ્ચે મતભેદ છે, મનભેદ નથી. હું સરદારને કાયમ સાથ આપતો રહીશ. હું એ બરાબર જાણું છું કે સરદાર આ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરશે જ, પણ દેશને જેવી મજબુત દિશા આપનાર ખલાસીની જરૂર છે, એ લાયકાત સરદારની છે; મારી નથી. એ જમીનથી જોડાયેલા ઇન્સાન છે. દેશના સામાન્ય માનવીની વેદનાને મારી કરતા વધુ પિછાણે છે. હું આ દેશના સર્વોચ્ચ સ્થાનરૂપી કાંટાળો તાજ અને એનો ભાર સહન કરી શકું એવી મારી સ્થિતિ નથી. માટે મારી આગ્રહભરી નમ્ર વિનંતી છે કે આપ એમને આ  સ્થાને બેસાડો. હું એમના અદના સેવક તરીકે દેશસેવામાં મદદરૂપ થઇ શકું એનાથી મોટી સદભાગ્યની બાબત બીજી હોઈ જ ન શકે.”

– લી. એ જ આપનો,

જવાહર.

“દેશ આખામાં એવી છાપ છે કે ગાંધીજીએ સરદારને અન્યાય કરીને વડાપ્રધાન બનવા ન દીધા. જાણે અજાણે બીજી કેટલીય એવી બાબતોમાં ગાંધીજીએ એમનું ધાર્યું કરીને સરદારને યોગ્ય પગલા લેવા નથી દીધા એવું ઇતિહાસનું કલંક એમના માથે લાગેલું છે ત્યારે આ પુસ્તક, વિશેષ તો ગાંધીજીના પ્રપૌત્ર હોવાના નાતે સરદાર તરફનું ઋણસ્વીકાર છે,તર્પણ છે એ ભૂલોનું, જે ગાંધીજીએ કરી હતી.”

આટલું વાંચીને અંદર કૈક થયું? તો આ વાંચો :

> સરદાર- એક સમર્પિત જીવન by રાજમોહન ગાંધી.

An undefeated Emperor- Samudragupta

ભારત -ડગલે ને પગલે દંતકથાઓથી ઉભરાતો દેશ. આ એ દેશ છે જ્યાં એક વ્યક્તિ દુનિયાનું તમામ જ્ઞાન ઉલેચીને યુદ્ધ માટે પ્રેરણા આપે છે અને એના આ વિરાટ મુવને લીધે સમગ્ર યુદ્ધનું પરિણામ એ દેશ માટે ચીલો પાડનાર બને છે. આ એ જ દેશ છે જ્યાંની સ્ત્રીઓએ પણ યુદ્ધમેદાનમાં કેસરિયા કરેલા છે અને પોતાની જન્મભૂમી માટે બલિદાનો આપેલા છે. આ એ જ દેશ છે જ્યાંની સ્ત્રીઓનું યૌવન અરીસામાં સુર્ય જોતા હોઈએ એટલું ઝળહળા છે અને આ એ જ દેશ છે જ્યાં નિરંતર વોરિયર્સ પેદા થતા, અનેઆ એજ દેશ છે જ્યાં હવે જથ્થાબંધના ભાવે દંભી અને બુડથલ બુદ્ધિજીવીઓ અને ખંધા-ખૂટલ નેતાઓ પેદા થાય છે. વાત અહીં કકળાટ માંડવાની નથી. વાત છે એક ભૂલી ગયેલા સમ્રાટની,જેનું નામ આજની નહિ,અમારી પેઢી પણ ભૂલી ગઈ છે.

ચાલો જઈએ જરા ભારતની પોસ્ટ-મહાભારત હિસ્ટરીમાં. લગભગ દરેક વ્યક્તિ હિસ્ટરીમાં રસ લેતો નથી કેમકે આપણે ત્યાં એને એવી રીતે ભણાવાય છે કે કોઈ પણ મારા તમારા જેવાને બિલકુલ અણગમો આવે. પણ ફ્રાન્સિસ બેકને કહ્યું છે કે માણસે ઈતિહાસમાંથી એટલું જ શીખવાનું છે કે એ ઈતિહાસમાંથી કઈ શીખ્યો નથી. 😛 સહી બાત. આપણી તો હિસ્ટરી જ ઘરભેદીની છે. વિવેક્દોષ માટે ક્ષમા,પરંતુ અમીચંદથી લઈને વિભીષણ, એ.રાજાથી લઈને મીર જાફર, આ બધા ફૂટેલા નપાવટોને લીધે કૈક સભ્યતાઓ રોળાઈ ગઈ. તમને એમ થશે કે વિભીષણ કેમ? પણ એણે સાથ ભલે સત્યનો આપ્યો, રાજ્યનો પ્રધાન થઈને પણ રાજદ્રોહનો આરોપી એને ગણવો જ રહ્યો કેમકે રામે એને રાજ આપ્યા પછી રાવણ જેટલો લંકાનો વિકાસ કર્યા હોવાનું અમારી જાણમાં નથી અને તમનેય જાણમાં નહિ જ હોય એની ગેરંટી. 😉

કમિંગ ઓન ધ પોઈન્ટ, મહાભારતનું યુદ્ધ સમાપ્ત થઇ ગયાના હજારો વર્ષ જતા રહ્યા છે. એક બાજુ રોમન સામ્રાજ્ય એના અંતિમ દિવસો [ In that case, વર્ષો ] ગણી રહ્યું છે. ભારતદેશમાં મગધ સામ્રાજ્ય ચાલી રહ્યું છે પરંતુ સમ્રાટ અશોકના મૃત્યુ પછી એના જેવો રૂલર નજીકના ભવિષ્યમાં નથી દેખાઈ રહ્યો. આખો દેશ નાના નાના ભાગોમાં વિભાજીત થઇ ગયો છે અને લોકલ નેતાઓ પોતાની રીતે રાજ કરવા માંડ્યા છે.એવામાં પરદેશીઓ જેવા કે હુણો,મોન્ગોલો વગેરે હુમલા કરવાનું શરુ કરે છે. સમય છે ઈ.સ. 300 થી 308 આસપાસનો. ક્યાંક કૈક પરદેશીઓ રાજ કરી રહ્યા છે એનાથી મેંગો જનતામાં છુપો રોષ છે. એ વખતે ભારતમાં પોસ્ટ-અશોક ઇફેક્ટને લીધે બોદ્ધ ધર્મ વધુ હતો જે બેઝીકલી Offence is best Defense  ને નહોતો માનતો. [ભારતની પ્રજા યુદ્ધમાં નિર્માલ્ય હોવાનું આ પણ એક કારણ છે.] એના લીધે આંતરિક બળવો વધવા લાગ્યો. પ્રજાને કોઈ એક એવા નેતાની જરૂર હતી જે આર્યોએ સ્થાપેલા સનાતન હિંદુ ધર્મને સ્થાપિત કરે. અદ્દલ કૃષ્ણની ધર્મ સંસ્થાપનાર્થાય સ્ટાઈલમાં. 😉

આખરે એક નેતા મળ્યો એમને. નામ ચંદ્રગુપ્ત. આંહા, એ ચંદ્રગુપ્ત નહિ જે તમે વિચાર્યો. ચાણક્યવાળો નહિ.એ તો મગધના સામ્રાજ્યનો ફાઉન્ડર. અશોકના પરદાદા. આ ચંદ્રગુપ્ત જન્મે ક્ષત્રિય હતો અને બીજા લોકો પોતાની ભૂમિ પર રાજ કરે એ કઠતું હતું. એણે શબ્દશ: બળવો કર્યો અને શરૂઆત કરી એ વખતના નગર પાટલીપુત્રથી. [આજનું પટના. (હવે સમજાય છે ને કે બિહારમાં જ્ઞાન અને ગન જ કેમ ચાલે છે? 😉 )] ચંદ્રગુપ્તે અકબરની જેમ જ એ વખતની પાવરફુલ પ્રજા લિચ્છવીની પ્રિન્સેસ કુમારદેવી સાથે લગ્ન કરીને પોતાનો પગ ઉત્તર ભારતમાં ફુલ્લી જમાવી દીધો. કુમારદેવીથી ચંદ્રગુપ્તને બે મોટ્ટા ફાયદા થયા. 1. ભારતમાં એનું જોર વધતા વધતા એનું સામ્રાજ્ય એક એમ્પાયરમાં કન્વર્ટ થયું.એના લીધે ગુપ્ત વંશ [બોલે તો ગુપ્ત ડાયનેસ્ટી. 😛 ] સ્ટાર્ટ થયો. 2. એણે સમગ્ર ભારતમાં પબ્લિક જે ધર્મ પાળતી હતી એ ધર્મને રાજધર્મ તરીકે જાહેર કર્યો.નતીજા-ધર્મથી પ્રજા ધારણ થઇ ગઈ. [ભગવદગીતાનો વધુ એક બુદ્ધિવાળો ઉપયોગ. ;)] એણે મહારાજા ને બદલે મહારાજાધિરાજ એવું વિશેષણ ધારણ કર્યું.

ચંદ્રગુપ્તને ઘણા સંતાન હતા,પરંતુ ભારતને ચલાવવા જે સૌથી વધુ પાવરફુલ સંતાન હોય એ જ રાજા બને એવો એનો આગ્રહ હતો. [આર્ય પરંપરા] એટલે બધી પરીક્ષાઓ પાર કરીને એક પુત્ર ખરા અર્થમાં લાયક જાહેર થયો. સમુદ્રગુપ્ત. બાપના પુરા લક્ષણો ધરાવતો સમુદ્રગુપ્ત કાર્થેજના રાજા હનીબાલ જેવી લશ્કરી બુદ્ધિવાળો હતો. નૌકાવિહારનો શોખીન સમુદ્રગુપ્ત પછીથી સમગ્ર ભારતના સમુદ્ર પર ગુપ્ત એમ્પાયરનો વાવટો લહેરાવી ચુક્યો હતો એટલે જ એનું નામ સમુદ્રગુપ્ત જ પડી ગયું હતું. ખાલી સમુદ્ર જ નહિ, અફઘાનિસ્તાન સુધી એણે પરદેશીઓને હંફાવ્યા અને ભગાડ્યા હતા. સમગ્ર એશિયામાં એના નામના સિક્કા પડતા હતા. એના સમયમાં એણે પાંડવો પછી પહેલીવાર અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરાવ્યો હતો. આ તસ્વીર જુઓ.એમાં એના અશ્વમેઘ યજ્ઞ વખતે જે કરન્સી કોઈન્સ બહાર પાડવામાં આવેલા એ છે.

1st coin showing Horse, 2nd coin shows Samudragupta himself

સમુદ્રગુપ્તનું રાજચિહ્ન ભગવાન વિષ્ણુનું વાહન ગરુડ હતું. ગુપ્ત ડાયનેસ્ટીથી ભારતમાં હિંદુ સામ્રાજ્યનો યુગ શરુ થયેલો હતો. દરેક રાજા સનાતન હિંદુ ધર્મને અનુસરતો હતો જેથી એના પર પ્રજાનો વિશ્વાસ ટક્યો હતો.ઇતિહાસ ગવાહ છે કે ગમે એટલું કરો, ધર્મ આધારિત સામ્રાજ્ય બહુ ટકતું નથી.સમુદ્રગુપ્તને બાપની બનાવેલી ઇમેજનો લાભ મળ્યો હતો અને મળવાનો હતો. સમુદ્રગુપ્ત ખાલી આર્મીસ્કીલ જ નહોતો ધરાવતો, એને વીણા વગાડવાનો પણ શોખ હતો. અને એવું પણ નહોતું કે ખાલી હિંદુ ધર્મ જ બધાએ સ્વીકારવાનો. એણે ગયા માં રહેલા બોદ્ધ સ્તુપોને તોડ્યા નહોતા કે બોદ્ધ સાધુઓને પણ રંજાડ નહોતી કરી. આ હિંદુ ધર્મની સારી બાજુ છે. સહિષ્ણુતા [બોલે તો ટોલરન્સ. :P] ને મુખ્ય પ્રચારનું સાધન બનાવીને એણે ચારેબાજુ રાજ્યો જીતવાના શરુ કર્યા. એક બાજુ અહિચ્છત્રના રાજા અચ્યુત અને પાડોશી નાગસેનને હરાવીને દક્ષિણના રાજ્યો તરફ તોપોનું નાળચું ફેરવ્યું. બંગાળની ખાડીને એમાં ઇન્ક્લુડ કરીને આખું વ્યવસ્થિત કેમ્પેન સ્ટાર્ટ કર્યું.વિશાખાપટ્ટનમ, ગોદાવરી નદીની આજુબાજુનો વિસ્તાર અને ઠેઠ કાંચીપુરમ સુધી એણે લડાઈઓ લડી અને જીતી. પછી ખંડિયા રાજા તરીકે ત્યાના જ લોકલ રૂલરને મૂકી દીધા કે જેથી પ્રજા કંટ્રોલમાં રહે અને બાપ જે ક્રાંતિનો લાભ લઈને આગળ આવેલો એવો કોઈ ભવિષ્યમાં ન ઉભો થાય. 😉

ખાલી લોકલ રાજાઓ જ નહિ, શક અને કુશાન વંશના રાજાઓએ પણ એનાથી ઈમ્પ્રેસ થઈને પોતાની સેવાઓ આપવાની ઓફર સમુદ્રગુપ્તને કરી હતી. સમુદ્રગુપ્ત પાસે આર્મી ઉપરાંત પાવરફુલ નેવીનો પણ સપોર્ટ હતો જેથી પુરા અરબી સમુદ્ર અને હિન્દ મહાસાગર પર એની ધાક હતી.કુશાન લોકો ગોલ્ડના સિક્કાઓમાં એક્સપર્ટ હતા એટલે એમની સેવાઓની મદદથી સમુદ્રગુપ્તે એના,એ વખતના કલ્ચર ,એ વખતની એની લડાઈઓ  વગેરે વગેરે  વિશેના સિક્કાઓ બહાર પાડ્યા હતા. સમુદ્રગુપ્તે પછીથી સમુદ્રગુપ્ત વિક્રમાદિત્ય એવું નામ પસંદ કર્યું. એના લગ્ન દત્તદેવી સાથે થયા હતા અને એનાથી એને રામગુપ્ત અને  ચંદ્રગુપ્ત-2 નામના દીકરા થયા હતા. રામગુપ્ત મોટો અને ચંદ્રગુપ્ત નાનો.દાદાનું નામ અને લક્ષણ બેયનું કોમ્બો એવો ચંદ્રગુપ્ત-2 એના બાપની જેમ જ ગુપ્ત એમ્પાયર આગળ લઇ જવાનો હતો એ સમુદ્રગુપ્તને ખબર હતી.

આ તસ્વીર ગુપ્ત એમ્પાયર એના ટોચ વખતે જેટલું ફેલાયેલું હતું એ એરિયા બતાવે છે.

Gupta Empire at its Peak

આખી વાત માંડવાના કારણ બે-

1. સમુદ્રગુપ્તને ઘણા વિદ્વાનો ભારતનો નેપોલિયન ગણે છે. હકીકતમાં,સમુદ્રગુપ્ત એક પણ લડાઈ હાર્યો નહોતો. એટલે ખરું જોતા, નેપોલિયનને ફ્રાંસનો સમુદ્રગુપ્ત કહેવો જોઈએ. 😛

2. આ બ્લોગનું સંધાન સમુદ્રગુપ્ત સાથે જોડાયેલું છે. એનો દીકરો, ચંદ્રગુપ્ત બીજો, જે પાછળથી વિક્રમાદીત્ય ના નામે પ્રસિદ્ધ થયો. એના દરબારમાં નવ રત્નોમાં મહાકવિ કાલિદાસ હતા અને એના જ ગાળામાં સંસ્કૃતને રાજભાષા તરીકે ઓળખ મળી હતી. લોકબોલી અલગ,પરંતુ,રાજવ્યવહારમાં તો સંસ્કૃત જ યુઝ થતી. કાલિદાસ વિષે અમે About Us માં પણ લખી ચુક્યા છીએ.

આ પોસ્ટનો હેતુ [બોલે તો Motive] એ જ છે કે આ વાંચીને અમારી સાથેની અને અમારી પછીની પેઢી,ઇતિહાસનું જે સારું છે,જાણવા જેવું છે એને સમજે…ઇન્શાલ્લાહ. 🙂

પાપીની કાગવાણી:

જેના નામના ઉપર છાજીયા લીધા એનો ફોટો તો મુક્યો જ નથી !! [એ ય હવે અમારે ગોતી દેવાનું? કોઈ બારી ખોલો ભાઆય.. :P]

%d bloggers like this: