• Messengers of meghdoot

  • Mount Meghdoot

    Mount Meghdoot

    Logo Of Mount Meghdoot, Courtesy Vishal Jethva

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Join 901 other followers

  • The Meghdoot History

  • Meghdoot Calendar

    August 2015
    M T W T F S S
    « Jul   Oct »
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31  
  • People till date enjoyed our raindrops

    • 42,897 times
  • Live Traffic

  • Tweetdrops

    • You don't need to be liked by Everyone, Not everyone have a good taste!!! 1 year ago
    • facebook.com/story.php?stor… 1 year ago
    • If you're happy, you don't need any philosophy - and if you're unhappy, no philosophy in the world can make you Happy..!!! 1 year ago
    • કહી દો દુશ્મનો ને કે દરિયા ની જેમ પાછો ફરીશ હું મારી ઓંટ જોઈ એ કિનારે ઘર બનાવે છે. We're coming back (probably... fb.me/8WlUlwXjA 2 years ago
    • You are not what has happened to you. You are what you choose to become. #twitter 2 years ago
  • Add us on Google Plus

  • Mount Meghdoot on Facebook

  • Top Clicks

    • None

‘સફારી’ ૩૫ વર્ષ-2

‘પાણીને જળ કહેવાય, H2O પણ કહેવાય અને ભૂ પણ કહેવાય. અહીંયા સાપેક્ષવાદને ભૂ તરીકે વર્ણવ્યો છે.’

‘બ્રહ્માંડ આપણે માનીએ છીએ એટલું નહીં, આપણે ધારીએ છીએ એના કરતાય વધુ અજીબોગરીબ છે.’

નોલનની વિચક્ષણ ફિલ્મ ‘ઇન્ટરસ્ટેલર’ જોઈએ ત્યારે ઉપરોક્ત બે વાક્યો દરેક ‘સફારી’ ના રહુડીયાને અર્જુનના ગાંડીવના ટંકારની જેમ યાદ આવે. બ્રહ્માંડ તરફ-ખગોળવિદ્યા-ટેલિસ્કોપ વગેરે તરફ લગાવ કરાવનાર મેગેઝીન તરીકે ‘સફારી’ આજે ય અજેય છે. એવું નહોતું કે માત્ર સફારી જ એક સાયન્સ મેગેઝીન તરીકે ગુજરાતમાં ચાલી રહ્યું હતું. ‘અંકુર’ નામનું મેગેઝીન પણ આવતું, જેણે ભૂકંપ વખતે સ્પેશીયલ ગીફ્ટ તરીકે એપિસેન્ટર અંજારમાં નીકળેલા લાવાની નાની રજ વાંચકોને આપી હતી. મંગળ ગ્રહનું થ્રીડી પોસ્ટર અને એ જોવાના પોલેરોઈડ ચશ્માં પણ ગીફ્ટ મળ્યા હતા. પરંતુ, દરેક સામયિકને પોતાના પ્રશ્નો નડતા હોય છે. ‘અંકુર’ ના કાગળ અને ‘સફારી’ ના કાગળના બંધારણમાં નરી આંખે જોઈ શકાય એટલો ફેર હતો. જેણે ‘અંકુર’ ને શેલ્ફ લાઈફ ઓછી આપી.

બીજું, જે વસ્તુ પર સફારીની હથોટી હોય એને અંકુર દ્વારા કઈ રીતે રજુ કરાય એ (અમારા જેવા) વાંચકો તરત પકડી લેતા હતા. બસ, પછી સફારી એ એના અંકો લાવ્યા કર્યા,અંકુરની કોઈ કથા મળતી નથી.(કોઈ ખાપરાકોડિયા વાંચકોને ખબર હોય તો ચોક્કસ જણાવજો. ‘અંકુર’ માંથી જ મંગાવેલું રીફલેકટર ટેલિસ્કોપ આજે ય કબાટમાં પડ્યું છે ચંદ્રના પર્વતો જોયાની યાદોની સાથે.)

ચોથા ધોરણમાં શિવજીના પ્રચંડ ઉપાસક અને આજીવન સ્વાતંત્ર્ય સેનાની એવા દાદાએ બ્રહ્માંડ પણ શિવજીનું સ્વરૂપ છે એવા ખ્યાલો ‘સ્કોપ’, ‘સફારી’ જેવા સામયિકો ભેટમાં આપીને સમજાવ્યા અને એ સાથે જ ‘અખંડ આનંદ’, ‘જનકલ્યાણ’ જેવા આધ્યાત્મિક લેખોથી ભરપુર મેગેઝીનોનો વારસો આપ્યો જે કોઈ પણ રાજા-રજવાડાના વૈભવ કે જમીનોના ભાવ કરતા વધુ મુલ્યવાન હતો-આજે ય છે.એ વારસો ‘સફારી’ ના તંત્રી ની કલમમાં પણ ડોકાતો ત્યારે એમ થતું કે આ ભાઈ પણ દાદા જેવું જ માને છે અને લખે છે. ‘સફારી’ નું વાંચકોમાં આગવું સ્થાન છે. પરંતુ, જુના જોગીઓને ‘સ્કોપ’ની અમુક યાદો યાદ કરાવીએ.

‘ટાઈમ ટ્રાવેલ’ નો એક લેખ હતો એમાં નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ ની ઉંમર અને એના (કલ્પિત જોડિયા) ભાઈ બીલ આર્મસ્ટ્રોંગ વિશેની વાતો હતી. એમાં લેખકે એવી કલ્પના લડાવેલી કે એક એવું યાન બને જેની પાસે અખૂટ ઉર્જા હોય અને એની સ્પીડ લગભગ એક પ્રકાશવર્ષને આંબતી હોય. એ યાનનું નામ હતું ‘એપ્સીલોન ક્વીન’. હવે વાત એવી ટ્વિસ્ટ લે છે કે એપ્સીલોન ક્વીનની ગતિ એક પ્રકાશવર્ષને આંબે ત્યારે એવી ઘટના બને છે કે એના ચાલકને એક બીજું યાન પાછળ આવતું દેખાય છે. નજીક આવતું જાય છે એમ ખબર પડે છે કે એ યાન તો સેઈમ ટુ સેઈમ એપ્સીલોન ક્વીન જેવું જ દેખાય છે. હજી વધુ કંઈ સમજે એ પહેલા તો બેય યાન જોરદાર રીતે અથડાય છે અને બેયના ભુક્કા બોલી જાય છે. આ અકસ્માત સાપેક્ષવાદને અનુલક્ષીને જોઈએ તો પદાર્થની સ્પીડ પ્રકાશની ગતિને સ્પર્શવા લાગે એટલે એનું ઉર્જામાં રૂપાંતર થવા લાગે. પેલું બીજું યાન હતું એ એજ યાનની ભૂતકાળની પ્રતિકૃતિ હતી.રેપ્લિકા. બેય પ્રકાશની ગતિએ એકબીજામાં સમાવિત થઇ ગયા અને ઉર્જામાં બેયનું રૂપાંતર ધડાકાભેર થયું. પરંતુ, એ હિસાબે જોવા જઈએ તો ઉર્જા સિવાય કશું વધવું જ ન જોઈએ. પણ કેટલોક ભંગાર રહી જવા પામ્યો, જે આપણા બ્રહ્માંડના સર્જનનું કારણ બન્યો.આ લેખમાં જણાવેલા એક પ્રયોગમાં સમયનો ફેર માપવા માટે અણુઘડિયાળો હતી જેણે આઇન્સ્ટાઇનની થીયરી ઓફ રિલેટીવીટીને સાચી ઠેરવી હતી. નોલનને પોતાના હીરોનું નામ કુપર રાખવાનું સુઝ્યું હશે, પણ આ લેખમાં એક અવકાશયાત્રી નામે એડવર્ડ કુપર પણ હતો જે જાણ ખાતર. એમાં જ પદાર્થ અને પ્રતિપદાર્થની કલ્પનાના વિષયમાં પણ વાત કરવામાં આવેલી. ઉપર જે વાત કરી એ બે ભાઈઓ માટે ટાઈમ ટ્રાવેલ સમજાવેલી જે ‘ઇન્ટરસ્ટેલર’ જોઈએ ત્યારે દિમાગમાં બત્તી જલાવ્યા વગર રહે નહીં. વર્મહોલ થી બીજા બ્રહ્માંડોમાં જવામાં અને ટાઈમ ટ્રાવેલમાં સરળતા રહે છે એ ‘સ્કોપ’ અને ‘સફારી’ ના વાંચકો માટે સહજ રીતે દિમાગમાં ઉતરી ગયેલી ઘટનાઓ હતી.

‘સંપાદકનો પત્ર’ હંમેશા અભિપ્રાયમાં ચણતર અને ખાતરનું કામ કરતો. અમારા જેવા વાંચકોની માંગણી છે કે ‘સંપાદકનો પત્ર’ નું પણ એક સ્વતંત્ર પુસ્તક બનવું જોઈએ.

‘સફારી’ ચાલતું હતું ત્યારે પહેલી વાર ડેવિડ કોપરફિલ્ડ અને હેરી હુડિની(અંક-૭૫/૮૫ કદાચ) જેવા જાદુગરો વિષે પણ જાણવા મળ્યું. બ્લેક હોલ, એસ.ચંદ્રશેખર, યુદ્ધો વગેરે પર એટલું બધું લખાયું છે કે હવે એમના સ્વતંત્ર પુસ્તકો થઇ ચુક્યા છે. હવે પછીના એપિસોડમાં એવા પ્રકાશનો વિષે વાત કરીશું.

(ક્રમશ:)…

 

 

 

Leave a comment

2 Comments

  1. Reblogged this on SVBIT and commented:
    ‘સફારી’ ૩૫ વર્ષ-2

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: